علوم دوم نوبت اول

فصل1

انواع تغییرات:1-تغییرات فیزیکی.تغییراتی که درآن جنس ماده عوض نمی شود.(خردشدن گچ-پاره کردن کاغذ-یخ زدن آب و...)

2- تغییرات شیمیایی: تغییراتی که درآن جنس ماده عوض می شود.(سفیدشدن موی سر-ترش شدن ماست-زنگ زدن آهن و...)

خواص مواد:

1- خواص فيزيكي:  به آن دسته از خواص گفته مي شود كه مشاهده و اندازه گيري آنها به توليد ماده جديد منجر نمي شود.

خواص فیزیکی آب:

خواص فيزيكي	رنگ	بو	چگالي	نقطه ذوب	نقطه جوش	رسانايي (الكتريكي)
آب	بي رنگ	بي بو	1	صفر درجه	100 درجه	ناچيز

2- خواص شيميايي : به مجموعه خواصي گفته مي شود كه تمايل يا عدم تمايل يك ماده به شركت در واكنش هاي شيميايي را بيان مي كند. مثلا اشتعال پذيري خاصه بنزين و عدم اشتعال پذيري خاصه آب است.

نشانه های تغییرات شیمیایی:1-تغییر رنگ 2-تسکیل رسوب 3-تولید گازوحباب4 -تولیدماده جدید 5-تولیدنوروگرما.

اجزای یک تغییرشیمیایی:1-واکنش دهنده ها.2 -فراورده ها.

 

شمع راازماده ای به نام «پارافین»می ساند.

پارافین از ترکیب شیمیایی دو عنصر«کربن و هیدروژن»به وجود می آید.

براثرسوختن«پارافین»بخارآب،گازکربن دی اکسیدومقدارقابل توجهی انرژی تولیدمی شود.

سوختن:
تند(احتراق):با نور و گرماي شديد همراه است مانند سوختن منيزيم و يا احتراق مواد منفجره

كند(اكسايش): نور و گرماي محسوس ندارد. مانند اكسيد شدن غذا در سلول هاي بدن- زنگ زدن آهن

کاربردآب اکسیژنه:1-درصنعت:سفیدکردن پارچه های رنگی وخمیرکاغذ.2-دربیمارستان:ضد عفونی کردن زخم ها.

آب اکسیژنه براثرتابش نوروگرما به آب واکسیژن تجزیه می شودبه همین دلیل آن رادربطری های تیره رنگ نگه داری می کنند.

قانون پایستگی جرم:این قانون بیان می کندکه دریک تغییرشیمیایی جرم واکنش دهنده هاباجرم فراورده هابرابراست.

فصل2

برای آنکه جسمی دیده شود باید ازآن جسم به چشم ما نوربرسد.

نور به خط راست منتشر مي شود.
چند دليل مهم براي اثبات اين موضوع:
1- عبور نور از لابه لاي شاخ و برگ درختان 2- تشكيل سايه 3- خورشيد گرفتگي- ماه گرفتگي

بازتاب نور :  برگشت نور از سطح يك جسم را بازتاب مي گويند.

انواع بازتاب نور:
1- بازتاب منظم: اين بازتابش در سطوح بسيار صاف صورت مي گيرد. در اين صورت پرتوهاي نور به طور موازي به سطح تابيده و به طور موازي در يك جهت بازتاب مي شوند. در اين نوع بازتاب همواره تصويري واضح و روشن ايجاد مي شود. مانند آينه

2- بازتاب نامنظم: هرگاه يك دسته پرتو موازي نور به سطح ناهمواري برخورد كند به صورت پرتوهاي غير موازي و در جهات متفاوت بازتاب مي شوند. دراين نوع بازتابش تصوير اشياء مبهم و نامشخص است.

قانون بازتاب نور:(( دربازتاب نورازسطح یک جسم همواره زاویه تابش وزاویه بازتاب برابرند.))

ويژگي هاي تصوير در آينه تخت: 1- تصوير مجازي    2- تصوير مستقيم     3- تصوير برگردان(وارون جانبي)  4- طول تصوير با طول جسم برابر است.      5- فاصله تصوير تا آينه با فاصله ي جسم تا آينه برابر است.

تصویردرآینه محدب(کوژ)همواره کوچکترازجسم ومجازی است.

تفاوت تصویرمجازی وحقیقی: تصویرمجازی دردرون آینه دیده می شوداماتصویرحقیقی بیرون آینه روی یک صفحه تشکل می شود.

علت شکسته دیده شدن مداددرآب،شکست نورمی باشد.

کاربردآینه های محدب ومقعر:ازآینه های محدب درآینه های بغل اتومبیل وازآینه های مقعردردندان پزشکی استفاده می شود.

علت تجزیه نورتوسط منشور:یکسان نبودن میزان شکست نورهای رنگی مختلف باهم به برای مثا ل نوربنفش بیشتر ونورسرخ کمترازهمه رنگهای نورتغییرمسیرمی دهد.

کاربردعدسی های واگراوهمگرا:ازعدسی های واگرادرساخت عینک استفاد می شودواز عدسی های همگرادرساخت دوربین عکاسی،دوربین شکای،پروژکتورهاو...استفاده می شود.

 در چراغ قوه هاازآینه های«مقعر»استفاده می شود. 

فصل3

حرکت نوسانی:
به حركت هاي رفت و برگشتي، مثل حركت آونگ، حركت نوساني مي گويند.
جسم در حال نوسان را نوسانگر مي گويند.

دوره يا زمان يك نوسان: در حركت نوساني به مدت زماني كه طول مي كشد تا نوسانگر يك نوسان كامل انجام مي دهد، دوره مي گوييم.

دوره را با نماد T نشان داده مي شود.

يكاي اندازه گيري دوره: ثانيه (S).
نكته: هر چه نوسانگر تندتر نوسان كند، زمان هر نوسان آن كوتاه تر مي شود.
بسامد: به تعداد نوسان هايي كه يك نوسانگر در مدت يك ثانيه انجام مي دهد، بسامد يا فركانس مي گويند.
بسامد را با نماد f نشان مي دهند.

يكاي اندازه گيري: هرتز (Hz)
نكته: هر چه نوسانگري تندتر نوسان كند، زمان هر نوسان كم تر و بسامد آن بيش تر مي شود.
رابطه ي بين دوره و بسامد: دوره و بسامد در حركت نوسان ساده، وارون يكديگرند.  

ويژگي هاي موج:

   1- سرعت انتشار: موج در هر محيط با سرعت معيني منتشر مي شود. سرعت انتشار در يك محيط به جنس و حالت محيط و شرايط فيزيكي آن بستگي دارد.
  2- بسامد (فركانس): تعداد نوسانهايي كه نوسانگر در مدت يك ثانيه انجام مي دهد.
  3- طول موج: فاصله ي هر دو برجستگي(قله ي موج) پياپي، يا فاصله ي هر دو فرورفتگي(قعر موج) پياپي را طول موج مي نامند.

يكاي اندازه گيري طول موج: متر(m)           

انواع موج:

         1- امواج مکانیکی:این امواج برای انتشارنیازبه یک محیط مادی دارند،مثل امواج صوتی.

        2- امواج الکترومغناطیسی:مثل،امواج رادار،گاما،پرتوx،مادون قرمز،فرابنفش ورادیویی.

«موج باخود انرژی حمل می کند»

موج هاي صوتي را برحسب بسامد آن ها به سه گروه تقسيم مي كنند.
1- صوت:  به موج هاي صوتي كه بسامد آن ها در حدود 20 تا 20000 نوسان در ثانيه باشد، صوت مي گويند.
براي آنكه صوتي روي گوش انسان اثر بگذارد و شنيده شود، بايد بسامد آن در اين محدوده باشد، به اين محدوده، محدوده ي شنوايي انسان گفته مي شود.

2- فرو صوت: صوت هايي كه بسامد آن ها كم تر از 20 هرتز باشد، فروصوت گفته مي شود.

3- فرا صوت: صوت هايي كه بسامد آن ها از 20000هرتز بيش تر باشد، فراصوت گفته مي شود.

اهمیت استفاده از فراصوت درپزشکی:فراصوت روی بافت های بدن اثرتخریبی پرتوهایXراندارد.

کاربردفراصوت درپزشکی:برسی جنین دربدن مادرواطمینان ازسلامتی آن در بدن مادر.

تفاوت امواج صوتی وامواج الکترومغناطیسی:
1- سرعت انتشارموج هاي الترو مغناطیسی بیشتر (حدود 000/000/300 متر بر ثانيه) از موجهای صوتی(حدود 340 متر برثانيه ) است.
2- امواج صوتي براي انتشار نياز به محيط مادي دارند در حاليكه امواج الكترو مغناطيسي از خلا نيز  مي گذرند.
3- امواج صوتي از نوع امواج طولي و امواج الكترومغناطيسي از نوع عرضي هستند..

نكته: موج هاي الكترومغناطيسي را بر حسب بسامد و كاربرد آن ها نامگذاري مي كنند.

موارد استفاده امواج الکترومغناطیسی:   1- گاما:درفیزیوتراپی وبمبباران غده های سرطانی.

2 - پرتو:xرادیوگرافی،رادیوسکوپی،رادیولوژی.            3 - فروسرخ:دوربینهای دیددرشب.           4- رادار:برای شناسایی ردیابی.

شباهت موج هاي الكترومغناطيسي و موج هاي صوتي:

هر دو با خود انرژي حمل مي كنند.

فصل4

انرژي دروني:

 به مجموعه ي انرژي هاي ذرات سازنده ي هر ماده انرژي دروني آن ماده مي گويند.

تفاوت گرما دما:گرما انرژی منتقل شده ازجسم گرم به جسم سرداست،ولی دمای یک جسم درواقع نشان دهنده سرعت حرکت ذرات تشکیل دهنده آن است.

راه های انتقال گرما:

1- رسانایی:دراین روش انتقال گرما،انرژی گرمایی ازطریق جنبش مولکولهای ماده منتقل می شود.

نكته: اين روش در هر سه حالت جامد،مايع و گاز صورت مي گيرد، اما انتقال گرما در جامدات بيش تر صورت مي گيرد زيرا هر چه مولكول ها به هم نزديك تر باشند، گرما با سرعت بيش تري در ماده منتقل مي شود.

رسانایی گرمایی جامدهای فلزی از جامدهای غیرفلزی بیشتر است زیر اجامدهای فلزی دارای الکترونهای آزاد بیشتری هستند.

2- همرفت: دراین روش انتقال گرما،قسمتی ازماده گرم شده وبه طرف بالاحرکت می کندوقسمتهای اطراف آن که هنوزگرم نشده اندجای آن رامی گیرند.به این ترتیب تمام ماده به تدریج گرم می شود.

3- تابش: دراین روش انتقال گرما نیازی به وجودماده نیست.

«چگالی» چگالی هرماده جرم یک سانتبمترمکعب ازآن ماده است.

                                 

چگالي به دو عامل بستگي دارد:
1- جرم جسم چگالي با جرم رابطه مستقيم دارد. يكاي اندازه گيري جرم Kg (كيلوگرم) يا گرم (g) است.
2- حجم جسم چگالي با حجم جسم رابطه عكس دارد. يكاي اندازه گيري حجم متر مكعب   يا سانتي متر مكعب است.

شرايط لازم براي ايجاد جريان همرفتي :
1- ماده مايع يا گاز باشد.
2- بين دو نقطه اختلاف دما وجود داشته باشد يعني قسمتي از آن گرم و قسمتي سرد باشد.
3- قسمت گرم با پايين تر از قسمت سرد باشد.

چند نکته مهم  :

1- ميزان تابش گرمايي يك جسم بستگي به دماي جسم و رنگ آن دارد.
2- اجسامي كه پرتوهاي گرما را خوب تابش كنند، اين پرتوها را به خوبي جذب مي كنند.
3- اجسامي كه سطح آن ها به رنگ تيره است يك تابش كننده بسيار خوب و همچنين جذب كننده بسيار خوبي نيز هستند.
4- اجسامي كه سطح آن ها بسيار صيقلي است يك تابش كننده و جذب كننده بسيار ضعيف هستند، اين اجسام بازتابنده خوب تابش هاي گرمايي هستند.

گرم سازي: گرم سازي نياز به منبع گرما دارد.

منابع گرما در اتاق:
1- بخاري نفتي، گازي، برقي :

اين اجسام از دو طريق اتاق را گرم مي كنند:

  الف- ايجاد جريان همرفتي در هواي اتاق               ب- انتقال گرما از طريق تابش
2- شوفاژ:

در شوفاژ دو جريان همرفتي به وجود مي آيد:

 الف- جريان همرفتي در آب درون لوله هاي شوفاژ       ب- جريان همرفتي در هواي اتاق.

 سرد سازي:

 سردسازي معمولا با استفاده از تبخير مايعات انجام مي گيرد، زيرا هر گاه مايعي بخواهد تبخير شود، براي تبخير شدن، مقداري گرما از محيط اطراف خود جذب مي كند و اين سبب مي شود كه دماي محيط اطراف كاهش يابد

دریخچال هابرای سردسازی ازمایعی به نام« فریون»استفاده می شود.

منابع انرژي:
1- منابع انرژي تجديد پذير(تمام نشدني):

 اين انرژي ها تا مدت ها در اختيار ما خواهند بود و اين انرژي به زودي تمام نمي شود.
مانند انرژي خورشيدي، انرژي باد، آب هاي جاري ، انرژي گرمايي درون زمين، انرژي امواج جزر و مد

2- منابع انرژي تجديد ناپذير (تمام شدني):

اين انرژي ها تنها يك بار قابليت مصرف دارند و منابع آن ها محدود است و پس از مدتي از بين مي روند.
سوخت فسيلي(نفت، گاز، زغال سنگ) و سوخت هاي هسته اي از اين دسته منابع هستند.

با توجه به افزايش روز به روز جمعيت و كاهش روز افزون منابع انرژي و سوخت بايد در مصرف انرژي صرفه جويي كنيم.مانند:

1- پوشاندن درزهاي در و پنجره     ۲- دو لايه كردن شيشه هاي پنجره
3- قراردادن لايه هاي عايق گرما در ديوارها وسقف و ...

انواع ماشین های گرمایی: 

 1- موتوراتومبیل   2- موتورموشک  3- موتور جت

چهارمرحله یک موتور چهارزمانه:

  1- مکش  2- فشرده شدن  3- آتش گرفتن  4- خروج دود

«موشک هاچون می تواننداکسیژن موردنیازشان راباخودحمل کننددرمسافرتهای فضایی مورداستفاده قرارمی گیرند.»